Ουίλλιαμ Σαίξπηρ

Ο Ουίλλιαμ Σαίξπηρ

Ο Ουίλλιαμ Σαίξπηρ (Αγγλικά: William Shakespeare, Απρίλιος 1564 - 23 Απριλίου 1616) ήταν ένας από τους σπουδαιότερους ποιητές και θεατρικούς συγγραφείς.

Θεωρείται μια από τις κορυφαίες μορφές της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Τα έργα του έχουν μεταφραστεί στις περισσότερες γλώσσες του κόσμου, ενώ τα θεατρικά του παίζονται έως σήμερα, διατηρώντας αμείωτο το ενδιαφέρον. Ο Σαίξπηρ κατάφερε να χειριστεί με απόλυτη δεξιοτεχνία τόσο την κωμωδία όσο και το ιστορικό δράμα και την τραγωδία. Τα έργα του διαπνέονται από μία βαθιά κατανόηση της ανθρώπινης φύσης και παραμένουν επίκαιρα.

Ριχάρδος ο 3ος (1592)

• Το βασίλειό μου για ένα άλογο
  • My kingdom for a horse!

Ρωμαίος και Ιουλιέτα (1595)

• Τι είναι ένα όνομα; Αυτό που εμείς αποκαλούμε τριαντάφυλλο/ Με οποιοδήποτε άλλο όνομα θα μύριζε εξίσου γλυκά.

Ο Έμπορος της Βενετίας (1596)

• Ό,τι λάμπει δεν είναι χρυσός.
  • All that glisters is not gold.
  • πράξη ΙΙ, σκηνή VII

Πολύ κακό για το τίποτα (1599)

• Πολύ κακό για το τίποτα
  • Much ado about nothing

Άμλετ (1600)

• Κάτι σάπιο υπάρχει στο βασίλειο της Δανίας.
  • Something is rotten in the state of Denmark.

• Λόγια, λόγια, λόγια.
  • Words, words, words !

• Να ζει κανείς ή να μη ζει-ιδού η απορία
  • To be, or not to be, — that is the question.

• Oράτιε, υπάρχουν πράγματα σε αυτόν τον κόσμο που ούτε εμείς δεν μπορούμε να διανοηθούμε.
  • There are more things in heaven and earth, Horatio,
    Than are dreamt of in your philosophy.

• Καλημέρα και καλή βραδιά, γειά σου ομορφιά
  • Good morning and good night, hello beautiful

Μάκβεθ (1606)

• Την ζωή! αυτή την ασήμαντη. Στην τύχη, ευκαιρία για ένα άγνωστο άνεργο ηθοποιό, που μέσα σε δέκα λέξεις, μέσα σε δέκα λέξεις, που είναι όλος κι όλος, ο ρόλος του, και μόνο για μία!, για μία παράσταση. Μέσα σε δέκα ανοησίες στριμώχνει, ξεπουλάει όλη του την ψυχή, κι αυτό ήταν: τελείωσε. Και ο ρόλος και η ψυχή. Και μένει η ζωή. Και την ζωή τη ζει, ένα γεννημένος ηλίθιος που χτυπιέται και ουρλιάζει από θυμό, χωρίς να ξέρει με τι. Γιατί θύμωσε.

Η Τρικυμία (1611)

• Αυτός που πεθαίνει, με το θάνατό του ξεπληρώνει κάθε του χρέος.
• Στην πολιτεία μου θα τα 'κανα όλα ανάποδα...
• ... πράξη σπάνια είναι να κάμεις το καλό, κι όχι να εκδικηθείς.

Είπαν για τον Σαίξπηρ

• ... ο Σαίξπηρ! Δεν υπάρχει πραγματικά πτυχή της ανθρώπινης ζωής που να μην την έχει απεικονίσει και εκφράσει. Κι όλα αυτά με πόση ευχέρεια και τι πνεύμα ελευθερίας! Πώς να μιλήσεις για τον Σαίξπηρ – ό,τι και να πεις είναι λίγο!
  • Γιόχαν Βόλφγκανγκ Γκαίτε

• Η έλλειψη τεχνοτροπίας υπήρξε ανέκαθεν η μοναδική μεγάλη τεχνοτροπία και υπ’ αυτή την έννοια μόνο ο Όμηρος, ο Σοφοκλής, ο Ραφαήλ, ο Σαίξπηρ δικαιούνται να ονομασθούν πρωτότυποι.
  • Γκέοργκ Χέγκελ

• Σήμερα ο δραματικός κύκλος επεκτείνεται με τον συνδυασμό κωμωδίας και τραγωδίας –αν και αυτό κινδυνεύει να οδηγήσει σε κατάχρηση. Η κωμωδία όμως πρέπει να είναι όπως στον Βασιλιά Ληρ, έξοχη, παγκόσμια και ιδανική. Μια τέτοια ιδιαιτερότητα είναι που κάνει τη ζυγαριά να γέρνει περισσότερο προς το μέρος του Ληρ, παρά του Οιδίποδα ή του Αγαμέμνονα και των τριλογιών με τις οποίες συνοδεύονται. Αν και η μεγάλη δύναμη της χορικής ποίησης, κυρίως στον Αγαμέμνονα, αποκαθιστά την ισορροπία. Για να επιμείνουμε όμως σ' αυτήν τη σύγκριση, θα 'λεγα ότι ο Βασιλιάς Ληρ μπορεί να θεωρηθεί ως το τελειότερο δείγμα δραματικής τέχνης που υπήρξε ποτέ.
  • Πέρσι Σέλλεϋ

• Κάποιος άλλος πέρα από σένα, θα μπορούσε εδώ να παρατηρήσει ότι ο κόσμος έχει καλή γνώμη για τον Σαίξπηρ και, ωστόσο, ο Σαίξπηρ είναι ο μεγαλύτερος ποιητής. Αφού λοιπόν φαίνεται ότι ο κόσμος κρίνει σωστά, γιατί εσύ θα πρέπει να ντρέπεσαι για την ευνοϊκή κρίση του; Η δυσκολία έγκειται στην ερμηνεία των λέξεων «κρίση» ή «γνώμη». Η γνώμη είναι πράγματι του κόσμου, μπορούμε όμως να λέμε ότι είναι δική του όπως ένας άνθρωπος μπορεί να αποκαλέσει δικό του ένα βιβλίο όταν το αγοράσει –δεν έγραψε το βιβλίο ο ίδιος αλλά αυτό είναι δικό του– η γνώμη δεν προήλθε από τον κόσμο αλλά είναι δική του. Ένας ανόητος, για παράδειγμα, πιστεύει πως ο Σαίξπηρ είναι ένας μεγάλος ποιητής – αλλά, παρ' όλα αυτά, αυτός ο ανόητος δεν έχει διαβάσει ποτέ Σαίξπηρ. Ο γείτονας όμως του ανόητου βρίσκεται ένα βήμα ψηλότερα στις Άνδεις του μυαλού, και το κεφάλι του (το πιο υψηλό δηλαδή επίπεδο της σκέψης του) βρίσκεται τόσο πιο ψηλά από τον ανόητο ώστε αυτός δεν μπορεί ούτε να το δει ούτε να το καταλάβει. Αλλά τα πόδια του (οι καθημερινές δηλαδή ενέργειές του), βρίσκονται τόσο κοντά στα μάτια του ανόητου που μπορεί να τα διακρίνει καθαρά. Με αυτά τα πόδια διαπιστώνει την ανωτερότητα, και χωρίς αυτά δεν θα την ανακάλυπτε ποτέ. Αυτός λοιπόν ο γείτονας τον βεβαιώνει ότι ο Σαίξπηρ είναι μεγάλος ποιητής – ο ανόητος τον πιστεύει και, από δω και στο εξής, αυτή είναι η γνώμη του. Κατ' αντίστοιχο τρόπο, ο γείτονας έχει υιοθετήσει τη γνώμη αυτή από κάποιον ανώτερο από τον ίδιο, κι έτσι ανερχόμενοι καταλήγουμε τελικά σε λίγα, χαρισματικά άτομα, τα οποία βρίσκονται γονατιστά γύρω από την κορυφή, πρόσωπο με πρόσωπο με το κυρίαρχο πνεύμα που στέκεται εκεί πάνω...
  • Έντγκαρ Άλλαν Πόε, Για τους ποιητές και την ποίηση (Γράμμα στον Β.)

• Απέραντη, από τον πάτο της Κόλασης ώς την κορυφή του Παράδεισου, ψυχή. Αν ήταν αλάκερη η ανθρωπότητα να 'στελνε έναν αντιπρόσωπο να υποστηρίξει τα δίκαιά της στο Θεό, αυτόν θα 'στελνε. Είναι συνάμα ο μόνος που θα μπορούσε ν' αντιπροσωπέψει τον πλανήτη μας σ' ένα μεγάλο διαπλανητικό συνέδριο. Κανένας σαν τον Σαίξπηρ δε χρησιμοποίησε με τόση δύναμη συνάμα και γλύκα, με τόση τραχύτητα συνάμα και μελωδία, με τόσο μαγικό περίσωμα τις ανθρώπινες λέξες.
  • Νίκος Καζαντζάκης

• Κι αν ολόκληρο το έργο του ποιητή είναι υποθήκη προς την ανθρωπότητα, η Τρικυμία είναι η διαθήκη του.
  • Βασίλης Ρώτας

• ... και όμως ο άνθρωπος όχι σαν αφηρημένη έννοια ή πλήθος ψυχικών λειτουργιών, αλλά σαν ορισμένη, πραγματωμένη και πραγματωνόμενη μέσα στη ζωή υπόσταση, έμεινε και μένει ένας άγνωστος. Έξω από κάθε προσδοκία, ποιητές και μυθιστοριογράφοι σαν τον Shakespeare, τον Balzac, τον Ντοστογιέφσκη, μας φέρνουν με το έργο τους πολύ πιο κοντά προς αυτό τον άγνωστο από όσο το κατόρθωσαν ή μπορούν να το επιτύχουν με την επιμέλεια και την ακρίβεια των μεθοδικών ερευνών τους οι επιστήμονες ψυχολόγοι.
  • Ευάγγελος Παπανούτσος

• Για να φτάσεις στον οργασμό δεν σου χρειάζεται Shakespeare.
  • Οδυσσέας Ελύτης, Εκ του πλησίον (1998)

• Πότε πότε έχεις την εντύπωση πως ο Σαίξπηρ έγραψε στην πραγματικότητα τρία - τέσσερα έργα και αρκέστηκε να τα επαναλαμβάνει σε όλες τις κλίμακες και σε όλους τους τόνους, όπως ένα μουσικό θέμα ξαναγυρίζει σε ματζόρε και σε μινόρε – κι αυτό, ώσπου έσπασε κάθε αρμονία στη musique concrète του Βασιλιά Ληρ.
  • Γιαν Κοτ

• Το πιο καταπληκτικό χαρακτηριστικό των σαιξπηρικών τραγωδιών είναι ότι στέκονται πάνω από την ιστορία. Δεν έχουν ανάγκη να εκσυγχρονίζονται, να προσαρμόζονται στην εποχή μας. Η ιστορία τούς δίνει ασταμάτητα νέο περιεχόμενο, και σε κάθε εποχή βλέπει σ' αυτές το είδωλό της.
  • Γιαν Κοτ

• Ο Σαίξπηρ πιθανόν δεν είδε ποτέ του θάλασσα ή, όπως υποστηρίζουν άλλοι σχολιαστές, δεν αντίκρυσε ποτέ του πεδίο μάχης. Δεν ήξερε γεωγραφία. Θεωρεί τη Βοημία παραθαλάσσια. Ο Πρωτέας παίρνει ένα καράβι για να πάει από τη Βερόνα στο Μιλάνο, και μάλιστα περιμένει την παλίρροια. Και η Φλωρεντία είναι για τον Σαίξπηρ λιμάνι. Ούτε ιστορία ήξερε ο Σαίξπηρ. Στα έργα του, ο Οδυσσέας διαβάζει Αριστοτέλη, και ο Τίμων ο Αθηναίος αναφέρει τον Σενέκα και τον Γαληνό. Και φιλοσοφία δεν ήξερε ο Σαίξπηρ, δεν καταλάβαινε τίποτα από στρατιωτική τέχνη, ανακάτωνε τα ήθη διαφόρων εποχών. Ένα ρολόι χτυπάει τις ώρες στον Ιούλιο Καίσαρα, μια καμαριέρα βγάζει τον κορσέ της Κλεοπάτρας, κανόνια βροντάνε στην εποχή του Ιωάννη του Ακτήμονος. Ο Σαίξπηρ δεν είχε δει ποτέ του θάλασσα, μάχη ή βουνό· δεν ήξερε ιστορία, γεωγραφία, φιλοσοφία. Ωστόσο ο Σαίξπηρ ήξερε πως στο Συμβούλιο του Στέμματος, μετά τον Ριχάρδο θα μιλήσει πρώτος ο τίμιος λόρδος Χάστιγξ και θα απαγγείλει τη θανατική καταδίκη του. Ακούω τη φωνή του...
  • Γιαν Κοτ

• Όλοι οι θεατρικοί συγγραφείς, με εξαίρεση τον Σαίξπηρ και τον Ρακίνα, ωχριούν όταν συγκρίνονται με τον Αισχύλο και τον Σοφοκλή.
  • Γιαν Κοτ

• Ο Ληρ και οι γελωτοποιοί του Σαίξπηρ, οι βασιλιάδες, οι σφετεριστές και οι δόλιοι άρχοντες, ο Άμλετ και ο Μάκβεθ, η Οφήλια, η Ιουλιέτα και η Χρυσηίδα, δεν ξέρουν απλώς να μιλούν όλες τις γλώσσες του κόσμου. Μπορούν να βρουν τα πρόσωπά τους, τα σώματά τους, τις χειρονομίες και τα πάθη τους, τον εσωτερικό τους κόσμο και το σκηνικό τους σε όλες τις εποχές και σε όλους τους πολιτισμούς.
  • Γιαν Κοτ

• Είναι υπερεκτιμημένος και με πολύ μεγάλη δυσκολία μπορείς να τον διαβάσεις. Αλλά ο κόσμος δεν θέλει να το ακούσει αυτό. Βλέπεις, δεν μπορείς να στρέφεσαι εναντίον των ιερών. Μπορείς να πεις: “Ο τάδε είναι κακός ηθοποιός!”. Αλλά δεν μπορείς να πεις ότι ο Σαίξπηρ είναι χάλια. Όσο περισσότερο υπάρχει κάτι τριγύρω, οι ψωνισμένοι αρχίζουν να προσκολλώνται σε αυτό, σαν να είναι κορόιδα. Όταν οι ψωνισμένοι νιώσουν ότι κάτι είναι ασφαλές... κολλάνε. Και όταν τους πεις την αλήθεια, τότε τρελαίνονται. Δεν μπορούν να το χειριστούν. Επιτίθενται στην ίδια τη διαδικασία της σκέψης τους. Μου προκαλούν αηδία.
  • Τσαρλς Μπουκόφσκι

• Αν πιστεύουν πως οι δημιουργικοί συγγραφείς, παρά την όποια προσωπική τους πίστη ή ιδεολογία, πρέπει να αντιμετωπίζουν την ποικιλία της ζωής σαν ουδέτεροι παρατηρητές, μπορούμε τότε να απαντήσουμε πως ο Δάντης, ο Μίλτον και ο Ντοστογιέφσκι –για να μην αναφέρουμε ήσσονες μορφές όπως ο Καμύ, ο Μαλρώ και ο Λόρενς– δεν ταιριάζουν σ' αυτό το καλούπι, παρ' ότι αναμφισβήτητα το πληρούν στην εντέλεια ο Σαίξπηρ και ο Όμηρος.
  • Πήτερ Μπην

• ... θα μπορέσουμε ίσως να επιστρέψουμε στη μελέτη των ανυπέρβλητων έργων, στον Σέξπιρ και τους λιγοστούς ομοτέχνους του, που, τέλος πάντων επινόησαν όλους εμάς.
  • Χάρολντ Μπλουμ

• Αν μπορούσαμε να συλλάβουμε με τη σκέψη μας έναν παγκόσμιο Κανόνα, πολυπολιτισμικό και πολύσημο, το πρωταρχικό βιβλίο του δε θα ήταν κάποιο κείμενο των ιερών γραφών –η Βίβλος, το Κοράνι, ή κάποιο κείμενο των ανατολικών θρησκειών– αλλά μάλλον ο Σέξπιρ, ο οποίος διαβάζεται και παίζεται παντού, σε κάθε γλώσσα και συνθήκη.
  • Χάρολντ Μπλουμ

• Ο Σέξπιρ και ο Δάντης κατέχουν το κέντρο του Κανόνα γιατί υπερτερούν όλων των άλλων συγγραφέων της Δύσης σε γλωσσικό δυναμισμό, γνωστική εποπτεία και δύναμη καινοτομίας.
  • Χάρολντ Μπλουμ

• Η οικουμενικότητα είναι γνήσιο χαρακτηριστικό ελάχιστων μόνο συγγραφέων: Σέξπιρ, Δάντη, Θερβάντες, ίσως και του Τολστόι.
  • Χάρολντ Μπλουμ

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

• Ουίλλιαμ Σαίξπηρ στο Internet Movie Database