Δουλεία

Το σκλαβοπάζαρο (1886). Πίνακας του Γκουστάβ Μπουλανζέ (1824 - 1888).

Η δουλεία υπήρξε αρχαίος και διαπολιτισμικός θεσμός που νομιμοποιούσε τη μετατροπή του ανθρώπου σε ιδιοκτησία. Απαγορεύτηκε σταδιακά για οικονομικούς και ηθικούς λόγους στις περισσότερες χώρες του κόσμου. Η δουλεία συνεπαγόταν όχι μόνον τον κοινωνικό θάνατο του ατόμου, αλλά του αφαιρούσε αυτή καθαυτή την ανθρώπινη υπόσταση και το υποβίβαζε στο εξής σε αντικείμενο προς ιδιοκτησία και χρήση (ιδιώτη ή κράτους). Σε κατάσταση δουλείας ζούσε κατά καιρούς και περιοχές το 20% - 40% του πληθυσμού των κοινωνιών, ενώ υπήρξαν και κοινωνίες με πολύ υψηλότερο ποσοστό δούλων.

Αποσπάσματα

• Κατά τη διάρκεια τεσσάρων αιώνων, εκτιμάται ότι περίπου 12,5 εκατομμύρια Αφρικανοί εξαναγκάστηκαν να επιβιβαστούν σε δουλεμπορικά πλοία, ενώ περίπου 2 εκατομμύρια πέθαναν κατά τη μεταφορά τους προς την αμερικανική ήπειρο και την Καραϊβική. Η Πορτογαλία μετέφερε τον μεγαλύτερο αριθμό σκλάβων, ακολουθούμενη από το Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο μέχρι τη δεκαετία του 1730 είχε εξελιχθεί στον μεγαλύτερο δουλέμπορο παγκοσμίως.

• Ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ προχώρησε στις 25 Μαΐου 2026 σε μια ιστορική δημόσια απολογία για τον ρόλο της Αγίας Έδρας στη νομιμοποίηση της δουλείας κατά τους προηγούμενους αιώνες, κάνοντας λόγο για ένα «τραύμα στη χριστιανική μνήμη» και αναγνωρίζοντας ότι η Εκκλησία άργησε αιώνες να καταδικάσει το φαινόμενο. [...] Σύμφωνα με τον ίδιο, η Εκκλησία οφείλει σήμερα να σταθεί απέναντι σε κάθε μορφή σύγχρονης εκμετάλλευσης, ώστε να μην επαναληφθούν ιστορικά λάθη που θα απαιτήσουν μελλοντικά νέες απολογίες.

Αποφθέγματα

• Κύριος είναι όχι αυτός που κατέχει δούλους, αλλά αυτός που γνωρίζει να τους μεταχειρισθεί.
  • Αριστοτέλης

• Ο άνθρωπος όταν δανείζεται υποδουλώνεται.
  • Σόλων

• Ουδένα η φύσις δούλον πεποίηκεν, πάντας ελευθέρους αφήκεν.
  • Αλκιδάμας

Δείτε επίσης

• Ελευθερία
• Τυραννία