Γιάννης Ρίτσος
Ο Γιάννης Ρίτσος (Μονεμβασιά, 1 Μαΐου 1909 - Αθήνα, 11 Νοεμβρίου 1990) ήταν Έλληνας ποιητής.
Αποσπάσματα
[επεξεργασία]- Αυτό το χώμα είναι δικό τους και δικό μας.
- Ρωμιοσύνη
- Σε τούτα δω τα μάρμαρα κακιά σκουριά δεν πιάνει.
- Εδώ το φως
- Τ' αληθινό μπόι τ' ανθρώπου μετριέται πάντα με το μέτρο της λευτεριάς.
- Αποχαιρετισμός
- Τη Ρωμιοσύνη μην την κλαις, εκεί που πάει να σκύψει.
- Τη Ρωμιοσύνη μην την κλαις
- Ετούτος δω ο λαός δε γονατίζει παρά μονάχα μπροστά στους νεκρούς του.
- Οι γειτονιές του κόσμου
- Όμως εμείς, τέκνα θνητών, δίχως δασκάλους, με δικιά μας μόνο θέληση μ’ επιμονή κι επιλογή και βάσανα, γίναμε αυτό που γίναμε. Καθόλου δε νιώθουμε πιο κάτου, μήτε χαμηλώνουμε τα μάτια. Μόνες περγαμηνές μας: τρεις λέξεις: Μακρόνησος, Γυάρος και Λέρος. Κι αν αδέξιοι μια μέρα σάς φανούν οι στίχοι μας, θυμηθείτε μονάχα πως γραφτήκαν κάτω απ’ τη μύτη των φρουρών, και με τη λόγχη πάντα στο πλευρό μας.
- Ο Ηρακλής κι εμείς[1]
- Και τότε τρέχοντας εγώ φώναξα:
Γκραγκάντα
κι οι άλλοι κατάλαβαν αμέσως και φώναξαν: Γκραγκάντα
κ' οι αντίλαλοι απ’ τους λόφους απέναντι, καθώς ανεβαίναμε φώναξαν:
Γκρα και γκα και νντα
και Γκρα και γκα και νντα
Γκραγκάντα.
Κ' ήταν αλήθεια Γκραγκάντα.- Γκραγκάντα[2]
- Ξεμάθαμε πολλά, Ζολιό,
ξεμάθαμε πώς γλιστράει το ψάρι της γαλήνης στα ρηχά της σιγαλιάς
πώς μπλέκονται οι γαλάζιες φλέβες στα χέρια της άνοιξης - ξεμάθαμε
μάθαμε τώρα κάτι πράματα απλά
πολύ απλά
πολύ σίγουρα
πως ο ουρανός αρχίζει απ' το ψωμί
πως δεν είναι δίκιο άλλοι να βγάζουν το ψωμί
κι άλλοι να τρώνε το ψωμί
πως δεν είναι δίκιο να φτιάχνουν κανόνια
και να λείπουν τ' αλέτρια, - απλά πράματα,
μπορεί κ' ένα παιδί να τα πει σε μια φυσαρμόνικα της τσέπης
μπορεί κ' ένας καλός φαντάρος που ονειρεύτηκε τη μάνα του
να τιναχτεί απ' τον ύπνο του και να τα πει σε μια σάλπιγγα
κ' οι νεκροί μας τα ξέρουν πιο καλά - κάθε νύχτα η σιωπή τους τα φωνάζει -
απλά πράματα
- δεν είμαστε σοφοί, Ζολιό,
απλά πράματα λέμε
πολύ απλά τα λέμε
πως αξίζει κανένας να ζει και να πεθαίνει
για τη λευτεριά και την ειρήνη.- Γράμμα στόν Ζολιό Κιουρί[3]
- Ζολιό,
ἦταν πικρό τό ψωμί πού γευτήκαμε
ἦταν πικρό νά ξημερώνει καί νά μή νοιάζεσαι νά πληθεῖς καί νά κοιτάξεις τόν ἥλιο
ἦταν πικρό νά βραδιάζει καί νά μή σέ γνωρίζει ἕνα ἀστέρι
ἦταν πικρό νά νυχτώνει δίχως νἄχεις ἕνα στίχο νά σταυρώσεις τό προσκέφαλό σου
ἦταν πικρό νά θέλουν νά πεθάνεις πρίν προφτάσεις νά πεῖς τό τραγούδι σου
ἦταν πικρό νἆναι τόσο ὄμορφη ἡ ζωή καί σύ νά πρέπει νά πεθάνεις
γιατί ἀγαπᾶς τή λευτεριά καί τήν εἰρήνη.- Γράμμα στόν Ζολιό Κιουρί[3]
- Λίγο-λίγο γδυθήκαμε ἀπ΄ ὅλα τά στολίδια
μείναμε μόνο μέ τή γύμνια μας
γυμνοί, θεόγυμνοι,- Γράμμα στόν Ζολιό Κιουρί[3]
Είπαν για τον Ρίτσο
[επεξεργασία]- Ο Ρίτσος έσκαψε μόνος του και εξάντλησε ένα αδαμαντωρυχείο: την ελληνική μνήμη, μ' ένα μικρό και αθόρυβο, βασικό εργαλείο: την οικειότητα.
- Νόρα Αναγνωστάκη, Οι «Χειρονομίες» του Γιάννη Ρίτσου[4]
Παραπομπές
[επεξεργασία]- ↑ Γιάννης Ρίτσος. Ο Ηρακλής κι εμείς (Λέρος, 23.III.68). greek-language.gr. Ανακτήθηκε στις 31/01/2025.
- ↑ Κώστας Καναβούρης. Γκραγκάντα ή μάθημα γραμματικής. avgi.gr. 06.06.22. Ανακτήθηκε στις 05/02/2025.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Yannis Ritsos / Γιάννης Ρίτσος. Γράμμα στόν Ζολιό Κιουρί. antiwarsongs.org. Ανακτήθηκε στις 15/08/2026.
- ↑ Λουί Αραγκόν, Τάσος Λειβαδίτης και άλλοι. Γιάννης Ρίτσος: μελέτες για το έργο του. Διογένης. Αθήνα. 1976.
