Γεώργιος Παπανδρέου

Ο Γεώργιος Παπανδρέου ήταν Έλληνας πολιτικός και ιδρυτής της πολιτικής δυναστείας των Παπανδρέου, πατέρας του Ανδρέα Παπανδρέου. Διετέλεσε τρεις φορές Πρωθυπουργός της Ελλάδας (1944–1945, 1963, 1964–1965) και Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης από το 1950 έως το 1952. Κατά τη διάρκεια μιας πολιτικής σταδιοδρομίας που διήρκεσε περισσότερο από πέντε δεκαετίες, κατείχε πολλές υπουργικές θέσεις.

Γεννήθηκε στο Καλέντζι Αχαΐας στις 13 Φεβρουαρίου 1888. Σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και πολιτικές επιστήμες στη Γερμανία. Από νωρίς εντάχθηκε στο βενιζελικό κίνημα και υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής του Ελευθερίου Βενιζέλου. Κατά τη διάρκεια του Εθνικού Διχασμού (1916) συμμετείχε στην Κυβέρνηση Εθνικής Άμυνας στη Θεσσαλονίκη.

Ο Παπανδρέου υπήρξε ιδρυτής της Ένωσης Κέντρου και θεωρείται ιδεολογικός θεμελιωτής του ελληνικού Κεντρώου χώρου, προωθώντας μια ενδιάμεση πολιτική πορεία ανάμεσα στη δεξιά συντηρητική απολυτότητα και την αριστερή προοδευτική ριζοσπαστικότητα. Ήταν έντονα αντικομμουνιστής, βαθύτατα θρησκευόμενος, δεινός ρήτορας και πραγματιστής. Υπό την ηγεσία του επιδίωξε να εδραιώσει τη δημοκρατική σταθερότητα, να ενισχύσει τους θεσμούς του κράτους δικαίου και να καθιερώσει την καθολική εκπαίδευση στην Ελλάδα.

Επίσης, εκσυγχρόνισε τον στρατό και αναμόρφωσε την εξωτερική πολιτική της χώρας, παίζοντας καθοριστικό ρόλο στη στήριξη της Κύπρου κατά την πρώτη μεγάλη κρίση της με την Τουρκία το 1964. Για την αφοσίωσή του στη δημοκρατία και το ηθικό του κύρος, κατά τη διάρκεια της πολιτικής του πορείας άνω των πενήντα ετών, έμεινε γνωστός με το προσωνύμιο «Γέρος της Δημοκρατίας». Διετέλεσε πολλές φορές υπουργός (Παιδείας, Εσωτερικών, Οικονομικών) και τρεις φορές Πρωθυπουργός (1944–45, 1963, 1964–65). Ίδρυσε την Ένωση Κέντρου το 1961, προσπαθώντας να ενώσει τις δημοκρατικές δυνάμεις απέναντι στη Δεξιά και την Αριστερά.

• "Τὸ Ἔθνος ὀρθούμενον, αἱμοσταγές, κρεουργημένον, ἀλλὰ ἀδυσώπητον ἐνώπιον του, ζητεῖ παρ’ αὐτοῦ καὶ τῶν συνεργατῶν του δικαιοσύνην διὰ τὴν προδοσίαν καὶ τιμωρίαν διὰ τὸ ἔγκλημα."
  • Μίλοντας για την Μικρασιατική Καταστροφή το 1922.

• Καὶ ἐν ὀνόματι τοῦ Ἔθνους τὴν δικαιοσύνην ταύτην ἡ Ἐπανάστασις θὰ τὴν ἀποδώσῃ!
  • Μιλόντας για την Δίκη των έξι το 1922.

• Η Παιδεία είναι η ψυχή του Έθνους.
  • Μίλοντας για την παιδεια όταν ανέλαβε Υποργός Παιδείας το 1930.

• "Στην Δημοκρατία, η Παιδεία πρέπει είναι κτήμα του Λαού και όχι προνόμιο του πλούτου."
  • Μίλοντας για την παιδεια όταν ανέλαβε Υποργός Παιδείας το 1930.

• Η Δημοκρατία είναι θρησκεία του πολιτισμού.
  • Το 1930.

• "Όταν οι Κοινοβουλευτικοί θεσμοί πέσουν εις παρακμήν, ενίοτε μια δικτατορία ομιάζει αναγκαία και χρήσιμη"
  • Μίλοντας για το ταραγμένο Μεσοπολεμικό κλίμα, πριν το καθεστός Μεταξά το 1935.

-"Μας απογοητεύετε κύριε πρόεδρε, σας θεωρούσαμε Δεύτερο Βενιζέλο."(Σιάντος)

• "Ναι, άλλα εκείνος είχε από πάνω του τον Θεό, ενώ εγώ θα έχω το Θέο".
  • Απαντόντας στον Γιώργη Σιάντο και τον Κώστα Θέο για να αναλάβει την ηγεσία του Ε.Α.Μ το 1942, όπου αρνήθηκε.

• "Αυτοί [το Κομμουνιστικό Κόμμα] ζητούν την παράδοση της Ελλάδας. Αρνούμαστε. Στόχος μας είναι να θέσουμε τα κόμματα υπό το Έθνος και όχι το αντίθετο".
  • Από την «ομιλία του προς το Έθνος», μετά τη Διάσκεψη του Λιβάνου, Μάιος 1944.

• "Αυτός που στρέφετε εναντίον της Πατρίδας του είναι Προδότης. Αυτός που στρέφετε εναντίον της Κοινωνίας είναι Εγκληματίας. Αυτός που είναι και Προδότης και Εγκληματίας είναι Κουμουνιστής."
  • Το 1948

• Ο Κομμουνισμού επεδίωκει την ελευθερίαν διά της δουλείας.
  • Το 1948

• "Ο κομμουνισμός πρέπει να πολεμείται με τα ιδανικά του έθνους, της προσωπικής ελευθερίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Αυτές είναι οι αρχές πάνω στις οποίες θεμελίωσα ένα Δημοκρατικό Κόμμα."
  • Σε συνέντευξή του στον Max Eastman το 1949

• "Το Κουμουνιστικό Κόμμα δεν έχει θέση στην Ελλάδα. Είναι τόση η έκτασις της προδοσίας, είναι τόση η έκτασις του εγκλήματος, είναι τόσαι αι καταστροφαί και αι θυσίαι της Ελλάδος, αι οποίαι υπερέβησαν τας θυσίας του επικού αγώνος εναντίον των δύο αυτοκρατοριών, ώστε ουδέποτε το Έθνος και ο Λαός μας θα ανεγνώριζον την επάνοδον των προδοτών και των εγκληματιών εις τους κόλπους του πολιτικού βίου της χώρας"
  • "Πολιτικά κείμενα" το 1949.

• "Η Ελλάς αναπνέει σήμερον με δύο πνεύμονας, τον μεν Αγγλικόν, τον δε Αμερικανικόν, και Δεν μπορεί δια την Κύπρον να υποστεί ασφυξίαν."
  • Στην επιτροπή του Κυπριακού Ενωτικού δημοψηφίσματος το 1950.

• "Μέγα πλήθος, μέγα πάθος!"
  • Κατά τη διάρκεια προεκλογικής συγκέντρωσης το 1952

• "Το Κυπριακόν δεν είναι ζήτημα διπλωματίας, αλλά ελευθερίας."
  • Κατά την προσφυγή της Ελλάδας στον ΟΗΕ για το Κυπριακό το 1954.

• "Όποιος διώκει Έλληνες διότι είναι Έλληνες, δεν πολεμεί την πολιτικήν μας· πολεμεί τον πολιτισμόν."
  • Για τα Σεπτεμβριανά της Κωνσταντινουπόλεως το 1955.

• Ο Αρχιεπισκόπος Μακαρίος δεν εξορίσθει, απήχθει. Ο Μακάριος δεν είναι στασιαστής· είναι ο εκφραστής του κυπριακού λαού.
  • Μετά την εξορία του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου το 1956 από του Αγγλούς.

• Η ΕΟΚΑ δεν στασιάζει, είναι η φωνή της ελευθερίας ενός μικρού λαού.
  • Το 1956

• Η Συμφωνία της Ζυρίχης δεν είναι λύσις, είναι συμβιβασμός επί του δικαίου. Η Ένωσις δεν επετεύχθη· επεβλήθη καθεστώς συγκυριαρχίας."
  • Μιλώντας στην Βουλή μετά την υπογραφή των Συμφωνιών Ζυρίχης Λονδίνου το 1959.

• Η Κύπρος έγινε ανεξάρτητος, αλλά όχι ελευθέρα. Το Κυπριακόν δεν ελύθη, Ανεστάλη"
  • Μιλώντας στην Βουλή μετά την υπογραφή των Συμφωνιών Ζυρίχης Λονδίνου το 1959.

• "Εκείνο πάντως το οποίο οφείλουν όλαι οι ελληνικαί κυβερνήσεις να γνωρίζουν, είναι ότι το θέμα (της Βορείου Ηπείρου) υφίσταται. Και εκείνο το οποίο απαγορεύεται εις τον αιώνα είναι δι' οιονδήποτε λόγον η απάρνησις του ιερού αιτήματος."
  • Στη Βουλή, 31/5/1960

• "Εάν σε ένα κράτος υπάρχουν άνθρωποι που στερούνται άρτου, οικίας, παιδείας, υγειάς, ουδείς δικαιούται να είναι πλούσιος."
  • Το 1960

• "Το Κέντρον διαφέρει απο την Δεξιάν ως προς την Δικαιωσίνην, και απο την Αριστεράν ως προς την Ελευθερίαν."
  • Το 1960

• "Κρυπτόμενος εδοξάσθη, και εμφανιζόμενος εχλευάσθει"
  • Για τον Γεώργιο Γρίβα μετά την εκλογική του αποτυχία το 1961.

• "Ευημερούν οι αριθμοί και πάσχουν οι άνθρωποι."
  • Για τα αποτελέσματα των εκλογών του 1961

• "Ψήφισαν ακόμα και τα δένδρα."
  • Για τα αποτελέσματα των εκλογών του 1961

• "Εάν η Τορκία ανοίξει την πόρτα του φρενοκομείου, δεν θα διστάσομεν να την ακολουθήσωμεν μέσα."
  • Απευθινόμενος στον Αμερικανό Πρέσβη για την προστασία της Κύπρου από τους Τούρκους κατά την Μάχη της Τηλλυρίας το 1964.

• "Μακαριότατε, το σχέδιον αυτό έχει τίτλο την Ένωση και περιεχόμενο την Διχωτόμιση."
  • Απευθινόμενος στον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο για το Σχέδιο Άτσεσον το 1964.

• Μόνο σε δύο χώρες οι μυστικές υπηρεσίες δεν μπορούν να κάνουν σωστά τη δουλειά τους. Στην Ιαπωνία, επειδή δεν μιλάει κανένας και στην Ελλάδα, επειδή μιλούν όλοι.
  • Το 1964.

• "Δεν τον είδα ούτε γυμνόν, ούτε ενδεδυμένον."
  • Όταν τον ρώτησαν εάν γνώριζε τον μετέπειτα δικτάτορα Γεώργιο Παπαδόπουλο,όπου φημολογείτο τότε ότι ήταν βαφτιστικός του κατά την Υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ το 1965.

• "Σε μια Βασιλευομένη Δημοκρατία, ο Βασιλεύς βασιλεύει, και η Κυβέρνηση κυβερνά."
  • Κατά τη διάρκεια των γεγονότων της αποστασίας το 1965.

• "Σε μια Βασιλευομένη Δημοκρατία, προθυπουργός οφήλει να εκτελεί όχι την έυνειαν του Βασιλειά, αλλά την θέλισην του λαού.
  • Κατά τη διάρκεια των γεγονότων της αποστασίας το 1965.

• Εγίναμεν η χλεύη των ηττημένων.
  • Κατά τη διάρκεια των γεγονότων της αποστασίας το 1965.

• Η Δημοκρατία είναι καθεστώς ευθύνης. Δεν χαρίζεται· κατακτάται
  • Το 1965

• Η Δημοκρατία δεν επιβάλλεται· πείθει.
  • Το 1965

• "Εις την θέλισην του δικαίου υποκύπτουν οι άνδρες, αλλά εις την θέλισην της βίας υποκύπτουν τα ανδράποδα"
  • Το 1966

• "Το πλήρες είναι Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών, Ορθοδόξων, Καθολικώς Διαμαρτυρομένων."
  • Παραφράζοντας το σύνθημα της δικτατορίας, «Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών», εννοώντας την αντίδραση του λαού έναντι στην χούντα το 1967.

• "Σήμερα που γιωρτάζουμεν την Ανάσταση του Χριστού, θρηνούμεν την Σταύρωσην του λαού"
  • Το Πάσχα του 1968, όπου συνέπεφτε με την επέτειο του Απριλιανού Πραξικοπήματος, 21/4/1968.

Eίπαν για τον Γεώργιο Παπανδρέου

• Ο Παπανδρεου πρεπει να μείνει Πρωθυπουργός, ποτέ μια τόσο μικρή χωρά δεν κυβερνιόταν ένα τόσο μεγάλο μυαλό.
  • Γουίνστον Τσόρτσιλ κατά τα Δεκεμβριανά το 1944.

• "...Από μια προνομική θέση μπορώ να βεβαιώσω ότι αν ακουλουθείτο άλλη πολιτική ουδέποτε θα είχε υπάρξει απελευθέρωση της Ελλάδος. Όταν το σιδηρούν παραπέτασμα έπεσε κατά το 1944, η Ελλάς παρά τρίχα δε βρέθηκε μέσα. Και σε κανένα άλλο άνδρα δεν οφείλει τόσο πολύ αυτή τη διαφυγή όσο στο Γεώργιο Παπανδρέου."
  • Κρις Γουντχάουζ, 1949