Ανρί Μπεργκσόν

Ο Γάλλος φιλόσοφος Ανρί Μπεργκσόν γεννήθηκε το 1859 στο Παρίσι και πέθανε στην ίδια πόλη το 1941. Διατέλεσε μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας από το 1914 και τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ το 1927. Δίδαξε στο Collège de France (1900-1914) και ήταν ώς το 1925 πρόεδρος της Διεθνούς Κοινότητας Πνευματικής Συνεργασίας με έδρα τη Γενεύη.

Παραθέματα

Το γέλιο (1900)

Μερικά παραθέματα του Ανρί Μπεργκσόν από το βιβλίο του Το γέλιο.

• Ανάμεσα σ' εμάς και τη φύση, τι λέω, ανάμεσα σ' εμάς και τη συνείδησή μας, παρεμβάλλεται ένας πέπλος χονδρός για τους περισσότερους ανθρώπους, πέπλος ελαφρύς, σχεδόν διάφανος, για τον καλλιτέχνη και τον ποιητή.

• ... ε λοιπόν, η ασχήμια δεν μπορεί ν' αναλυθεί πιο εύκολα απ' όσο η ωραιότητα, το κάλλος.

• Η ειλικρίνεια είναι μεταδοτική.

• Η αλήθεια φέρει λοιπόν μέσα της μια δύναμη πειθούς, προσηλυτισμού, που είναι το σημάδι με βάση το οποίο αναγνωρίζεται. Όσο πιο μεγάλο είναι το έργο και όσο πιο βαθιά η αλήθεια που διέβλεψε, τόσο πιο πολύ το αποτέλεσμα θα είναι αναμενόμενο, αλλά και τόσο περισσότερο θα εμφανίζει αυτό το αποτέλεσμα την τάση να γίνει οικουμενικό. Η οικουμενικότητα βρίσκεται λοιπόν εδώ στο παραγόμενο αποτέλεσμα και όχι στην αιτία.

• Είπαμε ότι το κωμικό απευθύνεται στην καθαρή νόηση· το γέλιο είναι ασυμβίβαστο με τη συγκίνηση.

Οι δύο πηγές της ηθικής και της θρησκείας (1932)

Μερικά παραθέματα του Ανρί Μπεργκσόν από το βιβλίο του Οι δύο πηγές της ηθικής και της θρησκείας.

• Οι μεγάλες όμως ηθικές μορφές, που σημάδεψαν την ιστορία, δίνουν το χέρι η μια στην άλλη πάνω από τους αιώνες, πάνω από τις ανθρώπινες πολιτείες μας: συναποτελούν όλες μαζί μια θεϊκή πολιτεία, όπου μας προσκαλούν να μπούμε.

• Ας θυμηθούμε τη φωνή και τον τόνο των προφητών του Ισραήλ. Τη φωνή τους την ίδια ακούομε όταν διαπράττεται μια μεγάλη αδικία και εγκρίνεται. Από τα βάθη των αιώνων υψώνουν τη διαμαρτυρία των. Ασφαλώς, η δικαιοσύνη διευρύνθηκε μοναδικά από τον καιρό των. Εκείνη που δίδασκαν αφορούσε πριν απ' όλα τον Ισραήλ· η αγανάκτησή των ενάντια στην αδικία ήταν η ίδια η οργή του Ιεχωβά ενάντια στον ανυπάκουο λαό του, ή ενάντια στους εχθρούς του εκλεκτού του λαού. Αν κάποιος ανάμεσά τους, όπως ο Ησαΐας, μπόρεσε να σκεφθή την παγκόσμια δικαιοσύνη, είναι γιατί ο Ισραήλ, ξεχωρισμένος από το Θεό από τους άλλους λαούς, δεμένος με το Θεό με συμβόλαιο, υψωνόταν τόσο ψηλά πάνω από την υπόλοιπη ανθρωπότητα, ώστε γλήγορα ή αργά θα τον έπαιρναν για πρότυπο.