Μαλάλα Γιουσαφζάι

«Χιλιάδες άνθρωποι έχουν σκοτωθεί από τους τρομοκράτες και εκατομμύρια έχουν τραυματιστεί. Είμαι απλώς μία από αυτούς. Έτσι, στέκομαι εδώ, ένα κορίτσι ανάμεσα σε πολλά. Δεν μιλάω για τον εαυτό μου, αλλά για να ακουστούν όσοι δεν έχουν φωνή. Όσοι έχουν αγωνιστεί για τα δικαιώματά τους. Το δικαίωμά τους να ζουν ειρηνικά. Το δικαίωμά τους να τους φέρονται με αξιοπρέπεια. Το δικαίωμά τους στην ισότητα ευκαιριών. Το δικαίωμά τους στην εκπαίδευση.»

Η Μαλάλα Γιουσαφζάι (Malala Yousafzai, 12 Ιουλίου 1997) είναι Πακιστανή ακτιβίστρια που αγωνίζεται για το δικαίωμα των κοριτσιών στην εκπαίδευση στη χώρα της. Είναι ο νεότερος κάτοχος βραβείου Νόμπελ στον κόσμο, κερδίζοντάς το σε ηλικία 17 ετών.

Το Νόμπελ Ειρήνης 2014 απονεμήθηκε από κοινού στον Καϊλάς Σατυάρτι και τη Μαλάλα Γιουσαφζάι «για τον αγώνα τους κατά της καταπίεσης των παιδιών και των νέων και για το δικαίωμα όλων των παιδιών στην εκπαίδευση».

Βικιφθέγματα

Μερικά βικιφθέγματα από το βιβλίο Με λένε Μαλάλα.

• Κάθε βράδυ ο πατέρας μου προσευχόταν στον Αλλάχ, λέγοντας: «Ω, Αλλάχ, κάνε σε παρακαλώ να κρατήσει ο πόλεμος μεταξύ μουσουλμάνων και απίστων ώστε να πεθάνω υπηρετώντας Σε και να γίνω μάρτυρας». Για ένα διάστημα η μουσουλμανική ταυτότητα φάνταζε σαν το πιο σημαντικό απ' οτιδήποτε άλλο στη ζωή του. Άρχισε να υπογράφει ως Ζιαουντίν Πανσπίρι (οι Πανσπίρι είναι ένα θρησκευτικό τάγμα) ενώ στο σαγόνι του φύτρωνε η πρώτη υποψία γενειάδας. Ήταν, λέει, ένα είδος πλύσης εγκεφάλου. Θεωρεί ότι θα μπορούσε να 'χε γίνει ως και αυτόχειρας βομβιστής αν ήταν κάτι το διαδεδομένο εκείνα τα χρόνια. Αλλά από μικρός ήταν ένα περίεργο αγόρι που σπάνια δεχόταν αυτό που του έλεγαν χωρίς ερωτηματικά, μολονότι η εκπαίδευσή μας στα σχολεία της κυβέρνησης σήμαινε μηχανική αποστήθιση, και οι μαθητές δεν έπρεπε να κάνουν ερωτήσεις στους δασκάλους.

• Ένα διάσημο ποίημα γράφτηκε εκείνο τον καιρό απ' τον Ραχμάτ Σαχ Σαγιέλ, τον ίδιο Πεσαβάρο ποιητή που έγραψε το ποίημα για τη συνονόματή μου. Σ' αυτό το ποίημα περιέγραφε τα γεγονότα στο Αφγανιστάν ως «πόλεμο μεταξύ δύο ελεφάντων» –των ΗΠΑ και της Σοβιετικής Ένωσης– και όχι ως δικό μας πόλεμο, τονίζοντας ότι εμείς οι Παστούν ήμασταν «σαν το χορτάρι που συνθλίβεται κάτω απ' τις οπλές των τρομερών θηρίων». Ο πατέρας μου απήγγελλε συχνά το ποίημα αυτό όταν ήμουν μικρή, μα τότε ακόμα δεν καταλάβαινα τι ήθελε να πει. Ο πατέρας μου επηρεάστηκε ιδιαίτερα απ' τον Φαΐζ Μοχάμεντ, θεωρώντας ότι μιλούσε λογικά, ιδίως σε ό,τι αφορά τη θέλησή του να βάλει τέλος στο φεουδαρχικό και το καπιταλιστικό σύστημα στη χώρα μας, όπου οι ίδιες μεγάλες φατρίες ήλεγχαν τα πράγματα εδώ και χρόνια ενώ οι φτωχοί φτώχαιναν κι άλλο. Έτσι βρέθηκε μοιρασμένος ανάμεσα σε δύο άκρα – απ' τη μια τον κοσμικό σοσιαλισμό κι απ' την άλλη το φιλοπόλεμο Ισλάμ. Υποθέτω ότι κατέληξε κάπου στη μέση αυτών των δύο.

• Πίστευε ότι η έλλειψη παιδείας ήταν η ρίζα όλων των δεινών του Πακιστάν. Η άγνοια επέτρεπε στους πολιτικούς να ξεγελούν τον κόσμο, και στους κακοδιαχειριστές να εκλέγονται ξανά και ξανά. Θεωρούσε ότι η σχολική μόρφωση έπρεπε να είναι διαθέσιμη σε όλους, πλούσιους και φτωχούς, αγόρια και κορίτσια. Το σχολείο που ονειρευόταν ο πατέρας μου θα είχε θρανία και βιβλιοθήκη, υπολογιστές, ζωηρόχρωμες αφίσες στους τοίχους, καθώς επίσης, το σημαντικότερο όλων, και τουαλέτες.

• Στη σχολή του πατέρα μου οργανώθηκε μια υψηλών τόνων αντιπαράθεση σε μια κατάμεστη αίθουσα. Πολλοί φοιτητές ισχυρίζονταν ότι το βιβλίο («Οι σατανικοί στίχοι» του Σαλμάν Ρούσντι) έπρεπε να απαγορευτεί και να καεί, και ο φετφάς (Ο Αγιατολάχ Χομεϊνί, ο απόλυτος ηγέτης του Ιράν, είχε εξεδώσει φετφά που ζητούσε τη δολοφονία του Ρούσντι) να τεθεί σε ισχύ. Ο πατέρας μου θεωρούσε κι αυτός το βιβλίο προσβλητικό για το Ισλάμ, αλλά είναι παθιασμένος θιασώτης της ελευθερίας του λόγου. «Ας το διαβάσουμε πρώτα το βιβλίο, κι έπειτα, γιατί να μην απαντήσουμε μ' ένα δικό μας βιβλίο;» πρότεινε. Και κατέληγε ρωτώντας με βροντερή φωνή, που θα 'κανε τον παππού μου περήφανο: «Είναι λοιπόν τόσο αδύναμη θρησκεία το Ισλάμ, που δεν μπορεί να ανεχτεί ένα βιβλίο εναντίον του; Όχι πάντως το δικό μου Ισλάμ!».