Γνόφος αγνωσίας

Το βιβλίο Γνόφος αγνωσίας (Αγγλικά: The Cloud of Unknowing) είναι ένα ανώνυμο μυστικιστικό έργο του 14ου αιώνα, γραμμένο στα μεσαιωνικά αγγλικά. Πρόκειται για έναν πνευματικό οδηγό που διδάσκει πώς ο άνθρωπος μπορεί να προσεγγίσει τον Θεό όχι μέσω της λογικής ή της γνώσης, αλλά μέσω της αγάπης και της «αγνωσίας». Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι ο Θεός δεν μπορεί να κατανοηθεί με το μυαλό, αλλά βιώνεται μέσα από μια εσωτερική, σιωπηλή προσευχή, όπου ο νους «βυθίζεται» σε έναν συμβολικό «γνόφο» – ένα σύννεφο άγνοιας που ξεπερνά κάθε σκέψη και έννοια. Είναι ένα από τα σημαντικότερα έργα της χριστιανικής μυστικής παράδοσης και επηρέασε βαθιά την έννοια της αποφατικής θεολογίας (δηλαδή της προσέγγισης του Θεού μέσω του τι δεν μπορούμε να πούμε γι’ Αυτόν).

Αποσπάσματα

Μερικά αποσπάσματα από το έργο.

• Η ταπείνωση καθ' εαυτή δεν είναι τίποτα άλλο παρά η αληθινή γνώση και η πραγματική αίσθηση του εαυτού του, από τον κάθε άνθρωπο. Αλήθεια, εκείνος που θα μπορέσει να δει και να αισθανθεί τον εαυτό του όπως είναι, αυτός θα γίνει πραγματικά ταπεινός. Δυο πράγματα είναι οι αιτίες αυτής της ταπείνωσης, τα εξής: Πρώτο η βρομερότητα, η αθλιότητα και η αστάθεια του ανθρώπου, όπου έχει πέσει εξαιτίας της αμαρτίας, και που πρέπει να αισθάνεται πάντοτε ότι τον εμποδίζουν, σ' αυτή τη ζωή από την αγιότητα. Δεύτερον είναι η υπεράφθονη αγάπη και η αξία του ίδιου του Θεού, που βλέποντάς τες η φύση τρέμει, οι σοφοί γίνονται μωροί και όλοι οι άγιοι και οι άγγελοι γίνονται τυφλοί. (σελ. 56)

• Έτσι λοιπόν, εργάσου και ίδρωσε όσο μπορείς για ν' αποκτήσεις την αληθινή γνώση κι αίσθηση του εαυτού σου και μετά απ' αυτό, πιστεύω ότι γρήγορα θα λάβεις γνώση κι αίσθηση του Θεού όπως είναι. (σελ. 57)

• ... αλλ' όπως τα αναφέρει το Ευαγγέλιο που δεν κάνει λάθος πουθενά... (σελ. 71)

• Παρ' όλ' αυτά όμως, ο αγωνιστής σ' αυτή την εργασία δεν επιθυμεί την ανυπαρξία, γιατί αυτό είναι σατανικό και βλάσφημο, αλλ' επιθυμεί να υπάρχει όπως πρέπει να υπάρχει, και δίνει εγκάρδιες ευχαριστίες στον Θεό για την αξία και το χάρισμα που του έδωσε κάνοντάς τον να υπάρχει, αν και επιθυμεί άπαυστα ν' αποστερείται από τη γνώση και την αίσθηση του είναι του, δηλαδή της ύπαρξής του. (σελ. 102)

• Επαναλαμβάνουμε τον όρο τίποτα, γιατί ο Θεός δεν είναι τίποτα απ' όλα όσα μπορεί να καταλάβει ή να φανταστεί ο άνθρωπος. (σελ. 145)